Về câu hỏi của bạn: đói về thông tin và lạc hậu đang kìm chân sự phát triển của miền núi: Đảng và Nhà nước tập trung thực hiện chính sách 975 có 20 tờ báo cấp không, tạp chí truyền tải thông tin cho đồng bào. Hai là lĩnh vực truyền thanh, truyền hình đang phổ cập thông tin trong cả nước và của tỉnh bằng tiếng dân tộc qua các đài của địa phương, tại TW có kênh VTV5 cho đồng bào DTTS, các VTV1, VTV2, VTV3 cũng có nội dung về tình hình thực hiện chính sách dân tộc. Ba là đào tạo bồi dưỡng đội ngũ chuyên làm công tác phổ biến thông tin cho đồng bào DTTS, đó là những chính sách đang thực hiện nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin đến đồng bào vùng DTMN.

Công tác đào tạo cán bộ DT thiểu số là công tác rất quan trọng. Xây dựng Đảng là nhiệm vụ then chốt nhưng cán bộ là vấn đề cốt yếu của phong trào, cán bộ là cầu nối của Đảng với Nhân dân, là người cụ thể hóa các quyết sách đến với nhân dân. Để có đội ngũ cán bộ dân tộc có năng lực, phẩm chất tốt ở vùng đồng bào DT thì đòi hỏi các cấp ủy phải đặc biệt quan tâm đến việc quy hoạch, đào tạo và bố trí sử dụng cán bộ người DT. Không làm được điều này sẽ không tạo được phong trào ở vùng DT thiểu số và cũng không thúc đẩy phát triển được vùng đồng bào DT thiểu số. Phấn đấu phát huy nội lực của mình để vuơn lên từng bước hội nhập với văn hóa của cả nước. Đây là trách nhiệm của cấp ủy đảng, các ban ngành. UBDT xây dựng Chính sách bồi dưỡng đào tạo, khuyến khích cán bộ vùng xuôi lên công tác ở vùng DT. Khi chưa làm tốt được điều này thì không thể có sự chuyển biến mạnh mẽ của các vùng DT.

Xin Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc cho biết quan điểm cơ bản của Đảng và Nhà nước ta về công tác dân tộc trong tình hình mới hiện nay?

Quan điểm cơ bản của Đảng và Nhà nước ta về công tác dân tộc trong tình hình hiện nay là:

- Một là, vấn đề dân tộc và đoàn kết dân tộc là vấn đề chiến lược cơ bản, lâu dài, đồng thời cũng là vấn đề cấp bách hiện nay của cách mạng Việt Nam.

- Hai là, các dân tộc trong đại gia đình Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng, giúp nhau cùng tiến bộ.

- Ba là, phát triển toàn diện chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội và an ninh- quốc phòng trên địa bàn vùng dân tộc và miền núi; gắn tăng trưởng kinh tế với giải quyết các vấn đề xã hội, thực hiện tốt chính sách dân tộc;

- Bốn là, ưu tiên đầu tư phát triển kinh tế- xã hội các vùng dân tộc và miền núi, trước hết, tập trung vào phát triển giao thông và cơ sở hạ tầng, xóa đói, giảm nghèo; khai thác có hiệu quả tiềm năng, thế mạnh của từng vùng, đi đôi với bảo vệ bền vững môi trường sinh thái.

- Năm là, công tác dân tộc và thực hiện chính sách dân tộc là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, của các cấp, các ngành, của toàn bộ hệ thống chính trị.

Xin Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc cho biết quyền bình đẳng về chính trị của công dân các dân tộc thiểu số được quy định như thế nào?

Quyền bình đẳng về chính trị đối với các dân tộc thiểu số luôn luôn được Đảng, Nhà nước ta quan tâm.

Trước hết, quyền bình đẳng về chính trị thể hiện trong việc đồng bào các dân tộc được quyền tham chính của mình thông qua thực thi dân chủ đại diện và dân chủ trực tiếp. Công dân Việt Nam thuộc các dân tộc ít người có quyền tham gia quản lý Nhà nước và xã hội, ứng cử vào Quốc hội và Hội đồng nhân dân như mọi công dân khác theo quy định tại Điều 53 và 54 của Hiến pháp: “Công dân, không phân biệt dân tộc, nam nữ, thành phần xã hội, tín ngưỡng, tôn giáo, trình độ văn hóa, nghề nghiệp, thời hạn cư trú, đủ mười tám tuổi trở lên có quyền bầu cử và đủ hai mươi mốt tuổi trở lên có quyền ứng cử vào Quốc hội, Hội đồng nhân dân theo quy định của pháp luật”.

Hiện nay có nhiều đại biểu của dân tộc ít người giữ các vị trí lãnh đạo, kể cả cấp cao nhất trong bộ máy lãnh đạo của Quốc hội và Chính phủ Việt Nam. Số đại biểu Quốc hội khoá XI, nhiệm kỳ 2002-2007 là người dân tộc ít người hiện có 86/498, Khóa XII là 87/493 người (chiếm 17,27% và 17, 65% số đại biểu Quốc hội, cao hơn tỷ lệ 13,8 % dân số là người dân tộc ít người). Tỷ lệ đại biểu dân tộc ít người tại Hội đồng nhân dân các cấp cũng khá cao: 14% ở cấp tỉnh, thành phố; 17% cấp huyện và 19% cấp xã, phường. Tại các địa phương miền núi, tỷ lệ đó cao hơn nhiều. Số lượng cán bộ là người dân tộc ít người ở các địa phương không ngừng tăng: chiếm trên 31% cán bộ xã ở các tỉnh Tây Nguyên.

Đề nghị đồng chí cho biết chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Uỷ ban Dân tộc hiện nay?

Nghị định số 51/2003/NĐ-CP ngày 16/5/2003 của Chính phủ đã quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Uỷ ban Dân tộc như sau:

- Vị trí và chức năng: Uỷ ban Dân tộc là cơ quan ngang bộ của Chính phủ có chức năng quản lý nhà nước về lĩnh vực công tác dân tộc trong phạm vi cả nước; quản lý Nhà nước các dịch vụ công và thực hiện đại diện chủ sở hữu phần vốn của Nhà nước tại doanh nghiệp có vốn Nhà nước thuộc ủy ban quản lý theo quy định của pháp luật.

- Nhiệm vụ và quyền hạn: Uỷ ban Dân tộc có trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn quy định tại Nghị định số 86/2002/NĐ-CP ngày 05 tháng 11 năm 2002 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của bộ, cơ quan ngang bộ và những nhiệm vụ, quyền hạn. Tại Điều 2 của Nghị định 51/2003/NĐ-CP cũng nêu nhiệm vụ và quyền hạn của Uỷ ban Dân tộc với 22 nội dung cụ thể.

Như thế nào là quản lý nhà nước về công tác dân tộc? Nội dung của quản lý nhà nước về công tác dân tộc là gì?

Quản lý nhà nước về công tác dân tộc là một bộ phận cấu thành của hệ thống quản lý nhà nước; Quản lý nhà nước về công tác dân tộc là quản lý một lĩnh vực đặc thù. Quản lý nhà nước về lĩnh vực công tác dân tộc là quá trình tác động, điều hành, điều chỉnh các hoạt động kinh tế - xã hội đối với vùng đồng bào các dân tộc thiểu số, để những tác động đó diễn ra theo đúng quan điểm, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước.

Ngày 07/12/2005 Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 1277 phê duyệt Đề án “Nội dung, nhiệm vụ chủ yếu của quản lý nhà nước và phương thức công tác dân tộc giai đoạn 2006–2010”. Nội dung chủ yếu của quản lý nhà nước về công tác dân tộc bao gồm:

- Xây dựng, tổ chức thực hiện một số chương trình, đề án, dự án;

- Xây dựng, hoàn thiện chính sách dân tộc;

- Thực hiện phân công, phân cấp có hiệu quả trong lĩnh vực công tác dân tộc;

- Huy động các nguồn vốn và sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư cho vùng dân tộc thiểu số;

- Hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện chính sách, chương trình, dự án ở vùng dân tộc thiểu số;

- Tuyên truyền, vận động quần chúng tham gia thực hiện chính sách dân tộc;

- Nghiên cứu khoa học phục vụ quản lý nhà nước về công tác dân tộc;

- Xây dựng hệ thống thông tin về tình hình dân tộc và tổ chức thực hiện chính sách dân tộc;

Kiện toàn tổ chức bộ máy cơ quan làm công tác dân tộc;

Sự nghiệp CNH, HĐH vùng dân tộc và miền núi đòi hỏi phải có nguồn nhân lực có trình độ học vấn và kỹ năng nghề nghiệp mới đáp ứng được nhiệm vụ. Được biết trong những năm qua Đảng và Nhà nước đã có nhiều chủ trương về lĩnh vực này, tuy nhiên thực hiện còn hạn chế, sự chuyển biến tương đối chậm, chẳng hạn như chính sách cử tuyển, chế độ chính sách đào tạo và sử dụng cán bộ là người dân tộc thiểu số, người miền xuôi lên công tác tại vùng dân tộc và miền núi còn bất cập, tỷ lệ học sinh là DTTS như Mông, Dao, Lô Lô, Sán Chỉ... càng lên bậc học trên càng thấp, những bản làng cách xa trung tâm 15-30 km các em đi học trung học cơ sở như thế nào khi mà mỗi xã chỉ có 1 trường THCS đặt ở trung tâm xã... Vậy đề nghị Uỷ ban Dân tộc cho biết vai trò của Uỷ ban Dân tộc trong lĩnh vực này để giúp đỡ, hỗ trợ, sớm tạo điều kiện cho các dân tộc thiểu số vươn lên hoà nhập với sự phát triển chung với các dân tộc

- Ủy ban Dân tộc với chức năng nhiệm vụ được giao đã phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo để bổ sung chính sách, chế độ cử tuyển, cụ thể là Nghị định số 134/2006/NĐ-CP về việc quy định chế độ cử tuyển vào các cơ sở giáo dục có trình độ đại học, cao đẳng, trung cấp thuộc hệ thống giáo dục quốc dân.

- Phối hợp với Bộ Nội vụ xây dựng và tổ chức thực hiện chính sách đào tạo và sử dụng cán bộ dân tộc thiểu số.

- Ủy ban Dân tộc sẽ tích cực phối hợp với các Bộ, ngành để tham mưu với Đảng, Chính phủ trong việc bổ sung hoàn thiện chính sách giáo dục, đào tạo và sử dụng cán bộ dân tộc thiểu số phù hợp với tình hình thực tế hiện nay.

Uỷ ban Dân tộc tổ chức thực hiện Đề án "Nội dung nhiệm vụ chủ yếu của quản lý Nhà nước về phương thức công tác dân tộc giai đoạn 2006-2010" như thế nào?

Ngày 7/12/2005 Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định số 1277/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án: “Nội dung, nhiệm vụ chủ yếu của quản lý nhà nước và phương thức công tác dân tộc giai đoạn 2006-2010”.

Triển khai Quyết định trên (gọi tắt là Đề án 1277), Ủy ban Dân tộc đã ban hành kế hoạch thực hiện (Quyết định số 216/QĐ-UBDT ngày 9/8/2006 của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc).

Nội dung kế hoạch gồm: kế hoạch, phân công thực hiện các nội dung nhiệm vụ chủ yếu của QLNN về công tác dân tộc; kế hoạch, phân công thực hiện các nội dung nhiệm vụ chủ yếu của phương thức công tác dân tộc. Trên cơ sở nhiệm vụ được phân công, các Vụ, cơ quan, đơn vị trực thuộc Ủy ban Dân tộc có trách nhiệm phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương liên quan cụ thể hóa và tổ chức triển khai thực hiện các nội dung kế hoạch thực hiện Đề án 1277 đảm bảo chất lượng và đúng tiến độ đề ra. Vụ Kế hoạch Tài chính là đơn vị thường trực chủ trì phối hợp với các Vụ, cơ quan, đơn vị thuộc Ủy ban tham mưu cho Lãnh đạo Ủy ban Dân tộc tổ chức thực hiện kế hoạch này. Hiện nay đang xây dựng chiến lược phát triển bền vững 3 tây: Tây Bắc, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long.

1 trong 4 nhiệm vụ của Chương trình 135 là Hỗ trợ các dịch vụ, cải thiện và nâng cao đời sống nhân dân, trợ giúp pháp lý, nâng cao nhận thức pháp luật, đến khi nào thì sẽ triển khai thực hiện được? Nội dung chính để giải quyết nhiệm vụ này là gì? Khó khăn trong triển khai nhiệm vụ này là gì?

Nhiệm vụ hỗ trợ các dịch vụ, cải thiện và nâng cao đời sống nhân dân, trợ giúp pháp lý, nâng cao nhận thức pháp luật là 1 trong 4 nhiệm vụ của Chương trình 135 giai đoạn II đã được Uỷ ban Dân tộc xây dựng từ năm 2006, quá trình xây dựng chính sách Ủy ban Dân tộc đã tổ chức lấy ý kiến tham gia các Bộ, ngành các địa phương, hiện nay đang trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và sẽ triển khai thực hiện từ quý 3 năm 2007. Nhà nước đã bố trí kế hoạch vốn cho thực hiện nhiệm vụ này từ năm 2007, nội dung chính của chính sách là:

a) Hỗ trợ học sinh là con hộ nghèo đi học;

b) Hỗ trợ hộ nghèo cải thiện vệ sinh môi trường;

c) Hỗ trợ hoạt động Văn hoá- Thông tin cho các thôn, bản đặc biệt khó khăn;

d) Hỗ trợ trợ giúp pháp lý, nâng cao nhận thức pháp luật cho người nghèo.

Thời gian thực hiện: Từ năm 2007, kết thúc vào năm 2010. Do chính sách chưa triển khai thực hiện nên chưa phát hiện những khó khăn trong quá trình thực hiện.

Các thôn (bản) đặc biệt khó khăn ở các xã khu vực II, đến bao giờ được đầu tư theo Chương trình 135 giai đoạn 2?

Hiện nay cả nước có gần 3000 thôn bản đặc biệt khó khăn (ĐBKK) ở xã Khu vực II. Tháng 5/2007, Ủy ban Dân tộc đã trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đầu tư thôn bản ĐBKK từ năm 2007. Chính phủ đã chỉ đạo đối với thôn bản ĐBKK tập trung đầu tư trong thời gian ngắn trong 2 năm hoàn thành dứt điểm, song do một số địa phương có số lượng thôn bản ĐBKK rất lớn nên việc đầu tư thôn bản ĐBKK sẽ theo lộ trình, trước mắt năm 2007 tập trung ưu tiên những thôn ĐBKK nhất, sau đó đầu tư cuốn chiếu luân chuyển đưa những thôn bản ĐBKK khác vào diện đầu tư của Chương trình. Trong thời gian sắp tới, khi được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, UBDT và các Bộ Kế hoạch Đầu tư, Tài chính sẽ giao bổ sung kế hoạch vốn thực hiện đầu tư thôn bản ĐBKK.

Khi nào Uỷ ban Dân tộc ban hành giáo trình đào tạo, tập huấn khung của Trung ương để cấp cho các tỉnh thực hiện Dự án đào tạo, tập huấn cán bộ cơ sở Chương trình 135 (theo quy định tại Thông liên tỉnh số 676/2006/TTLT-UBDT- KHDT-TC-XD- NNPTNT ngày 8/8/2006 của Liên bộ: Uỷ ban Dân tộc- Bộ Kế hoạch và Đầu tư- Tài chính- Xây dựng- Nông nghiệp và Phát triển nông thôn)?

Thực hiện Thông tư liên tịch số 676/2006/TTLT-UBDT-KHDT-TC-XD-NNPTNT ngày 8/8/2006 hướng dẫn thực hiện Chương trình 135, Ủy ban Dân tộc đã nghiên cứu xây dựng khung Chương trình đào tạo, và đã tổ chức lấy ý kiến các Bộ ngành. Đến nay Chương trình khung đã hoàn thành chuẩn bị ban hành. Trên cơ sở khung Chương trình, Ủy ban Dân tộc tổ chức biên soạn tài liệu đào tạo, bồi dưỡng cơ bản của Chương trình. Các tỉnh căn cứ khung chương trình và điều kiện đặc thù tổ chức biên soạn tài liệu phù hợp với điều kiện của địa phương.

Quyết định 134/2004/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đến hết năm 2008 sẽ kết thúc. Nhưng nguồn vốn chưa đáp ứng được so với nhu cầu, do đó các mục tiêu của Quyết định chắc chắn sẽ không hoàn thành, đặc biệt là đất sản xuất và nước sinh hoạt, Uỷ ban Dân tộc cho biết định hướng giải quyết sau khi kết thúc thời gian thực hiện Quyết định số 134/2004/QĐ - TTg vào năm 2008.

- Trên cơ sở rà soát, tổng hợp lại các Đề án rà soát của các tỉnh, Uỷ ban Dân tộc và các Bộ, ngành liên quan đã thống nhất trình Thủ tướng Chính phủ kế hoạch vốn Trung ương hỗ trợ cho các địa phương thực hiện Quyết định 134 từ năm 2005 đến 2008. Đến năm 2007, số vốn Trung ương đã cấp cho các địa phương đạt 76 % tổng nhu cầu vốn Trung ương. Đến năm 2008, Trung ương sẽ đáp ứng đủ 100% nguồn vốn hỗ trợ cho các tỉnh thực hiện Quyết định 134.

- Sau năm 2008, trên cơ sở tổng hợp kết quả thực hiện Quyết định 134 và các chính sách dân tộc và miền núi của các địa phương, Uỷ ban Dân tộc sẽ trình Thủ tướng Chính phủ những giải pháp nhằm tiếp tục hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số nghèo nâng cao đời sống, phát triển bền vững kinh tế- xã hội vùng dân tộc và miền núi.

Xuất phát từ nhu cầu thực tế của Đề án 134 ở địa phương về hỗ trợ nhà ở cho đồng bào dân tộc thiểu số nghèo, cận nghèo còn rất lớn nhưng theo chủ trương của Chính phủ đến năm 2008 là kết thúc Chương trình. Vậy Ủy ban Dân tộc cho biết khi kết thúc Chương trình 134 còn có chính sách gì mới để giải quyết tiếp về vấn đề nhà ở cho đồng bào dân tộc thiểu số nghèo, cận nghèo không?

Về việc hỗ trợ nhà ở cho đồng bào dân tộc thiểu số, cần thiết phải có sự nỗ lực của các địa phương trong việc nâng cao nhận thức của cộng đồng, hỗ trợ, giúp đỡ lẫn nhau; lồng ghép các nguồn lực trên địa bàn. Sau năm 2008, trên cơ sở kết quả thực hiện Quyết định 134 của các địa phương, Ủy ban Dân tộc sẽ nghiên cứu đề xuất chính sách đối với đồng bào dân tộc thiểu số nghèo, cận nghèo. Phát huy nội lực của đồng bào cùng với sự hỗ trợ của Nhà nước và cộng đồng, phấn đấu hết năm 2008 giải quyết dứt điểm nhà ở cho đồng bào DTTS nghèo.

Khi nào Trung ương có hướng dẫn, quy định bổ sung và có giải pháp để thực hiện chính sách hỗ trợ đất sản xuất cho hộ đồng bào dân tộc thiểu số nghèo theo Quyết định số 134/TTg (vì địa phương quỹ đất để khai hoang không còn, việc chuyển nhượng đất với mức hỗ trợ rất thấp (6,0 tr.đ/01ha) thì các hộ nghèo DTTS không có khả năng đối ứng để thực hiện)?

Hiện nay, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đang tổng hợp tình hình thực hiện hỗ trợ đất sản xuất cho các đối tượng thuộc Quyết định 134 (công văn số 929/BNN–HTX ngày 4/4/2007), trên cơ sở đó, xây dựng chính sách hỗ trợ thay thế đất sản xuất đối với các tỉnh có khó khăn về đất, trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

- Về vốn đối ứng của địa phương: Uỷ ban Dân tộc và các Bộ, ngành đã thống nhất và đang trình Thủ tướng Chính phủ về việc TƯ hỗ trợ vốn đối ứng cho 1 số địa phương khó khăn, không có khả năng bố trí nguồn vốn đối ứng để thực hiện Quyết định 134.

Thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về công tác định canh định cư đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Lai Châu, tại thời điểm hiện nay Uỷ ban Dân tộc vẫn chưa có hướng dẫn về cơ chế quản lý, thực hiện và phân cấp rõ ràng. Tại sao?

- Sau khi có Quyết định số 33/2007/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, UBDT đã chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành kiên quan xây dựng Thông tư hướng dẫn thực hiện chính sách ĐCĐC.

- Ngày 08/6/2007, Bộ trưởng Chủ nhiệm Uỷ ban Dân tộc đã ký ban hành Thông tư số 03/2007/TT-UB hướng dẫn thực hiện chính sách ĐCĐC đối với đồng bào DTTS giai đoạn 2007-2010; trong đó đã quy định cụ thể về đối tượng, nội dung chính sách, cơ chế và phân cấp quản lý thực hiện chính sách.

- Đề nghị UBND các tỉnh khẩn trương chỉ đạo thực hiện nghiêm túc các quy định tại Thông tư số 03/2007/TT-UB, đảm bảo thực hiện chính sách đúng mục tiêu, đối tượng, có hiệu quả.

Việc xác định đối tượng định canh định cư (ĐCĐC) theo tiêu chí của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành năm 1999 hiện nay rất khó để thực hiện nhất là khi các tiêu chí có thay đổi.

Công tác ĐCĐC được chuyển giao nhiệm vụ cho Uỷ ban Dân tộc theo Quyết định số 33/2007/QĐ-TTg ngày 05/03/2007 của Thủ Tướng Chính phủ về việc Hỗ trợ di dân ĐCĐC đối với đồng bào dân tộc thiểu số giai đoạn 2007-2010, Uỷ ban Dân tộc có ban hành tiêu chí mới để thực hiện hay không? hoặc tiếp tục thực hiện theo tiêu chí năm 1999 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn?

- Tiêu chí xác định đối tượng thụ hưởng chính sách hỗ trợ di dân thực hiện ĐCĐC cho đồng bào DTTS đã được quy định rõ tại khoản 3 Điều 1 Quyết định số 33/QĐ-TTg ngày 05 tháng 3 năm 2007 của Thủ tướng Chính phủ.

- Do đó, tiêu chí của Bộ NNPTNT ban hành năm 1999 không còn hiệu lực.

- UBDT không ban hành tiêu chí mới; và đã hướng dẫn cụ thể tiêu chí xác định đối tượng thụ hưởng chính sách tại Thông tư số 03/2007/TT-UB ngày 08/6/2007

Qua thực hiện chính sách cho thấy, ở một số địa bàn ĐBKK, mặc dù đã được trợ giá giống cây trồng, nhưng do quá nghèo, đồng bào vẫn không có tiền để mua giống được trợ giá. Có thể thực hiện cấp không thu tiền đối với một số giống cây trồng được không?

Chính sách trợ giá trợ cước quy định tại Nghị định 20 và Nghị định 02 của của Chính phủ nhằm mục đích bảo đảm cho nhân dân ở vùng sâu, vùng xa thuộc miền núi, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc:

- Mua một số mặt hàng thiết yếu phục vụ sinh hoạt theo giá tương đương với các địa bàn khác.

- Mua một số mặt hàng quan trọng phục vụ sản xuất theo giá tương đương hoặc thấp hơn so với các địa bàn khác;

- Bán một số nông sản theo giá tương đương với các địa bàn khác, để khuyến khích phát triển sản xuất hàng hoá, góp phần ổn định đời sống và tạo động lực chuyển dịch cơ cấu sản xuất của địa phương. Chính vì vậy việc thực hiện cấp không thu tiền đối với một số giống cây trồng từ nguồn TGTC của Trung ương giao là không đúng quy định của Nghị định. Có thể căn cứ mức hỗ trợ từ ngân sách Trung ương và kinh phí cân đối trong dự toán ngân sách địa phương để quyết định cho phù hợp với tình hình thực tế của địa phương.

Nguời Hoa là một thành phần trong 54 DT của nước ta. Đảng và Nhà nước đã khẳng định người Hoa là một bộ phận không tách rời trong các DT thiểu số ở VN. Về nguyên tắc họ được thụ hưởng tất cả các chính sách đối với DT thiểu số. Nhưng với từng vùng thì thụ hưởng các chính sách khác nhau. Người Hoa có tỷ lệ người nghèo rất thấp, còn thấp hơn so với tỷ lệ của người Kinh. Với chính sách cử tuyển thì do người Hoa chỉ tập trung tại vùng 1 và vùng 2 nên tới đây sẽ có chính sách rõ hơn về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ người Hoa. Người Hoa ở miền núi, vùng khó khăn được hưởng chính sách như người DT thiểu số.

Tại sao chỉ thực hiện trợ giá trợ cước đối với cây trồng, trong khi nhu cầu của đồng bào rất cần được nhà nước hỗ trợ mua các loại giống vật nuôi tại sao không thực hiện?

Từ năm 2004 Chính phủ chỉ đạo thực hiện việc phân cấp, giao quyền chủ động cho địa phương quyết định nội dung thực hiện cụ thể mặt hàng, sản phẩm, định mức hỗ trợ, địa bàn... cho phù hợp với thực tế của địa phương, do vậy việc hỗ trợ mua các loại giống vật nuôi là do tỉnh quyết định cho phù hợp với nguyện vọng của đồng bào và tình hình thực tế của địa phương.

Chính sách bảo vệ và trồng rừng mới được quy định từ lâu, nay không còn phù hợp. Xin Ông cho biết: cần có giải pháp gì để góp phần thực hiện tốt dự án về trồng mới 5 triệu ha rừng.

Để phù hợp với thực tế thiện nay về bảo vệ diện tích rừng, ngày 12/9/2006 Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 210/2006/QĐ-TTg về các nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ chi đầu tư phát triển bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước giai đoạn 2007-2010, trong đó đã tăng định mức phân bổ cho Dự án trồng mới 5 triệu ha rừng cụ thể: nâng suất đầu tư cho trồng rừng phòng hộ, đặc dụng từ 4 triệu đồng/ha lên 5 triệu đồng/ha, khoán bảo vệ rừng từ 50.000 đồng/ha/năm lên 100.000 đồng/ha/năm, xây dựng cơ sở hạ tầng 5% lên 10%.

Để thực hiện tốt Dự án 5 triệu ha rừng, Bộ NN&PTNT và UBDT đang tập trung chỉ đạo thực hiện một số giải pháp trên địa bàn vùng dân tộc thiểu số như sau:

- Tiếp tục đẩy mạnh việc tuyên truyền nâng cao nhận thức trong xã hội về việc bảo vệ phát triển rừng;

- Chỉ đạo rà soát lại quy hoạch 3 loại rừng (hoàn thành trong năm 2006); đẩy mạnh việc giao đất, giao rừng (hoàn thành trước năm 2010);

- Tiếp tục nghiên cứu đề xuất điều chỉnh các chính sách, khuyến khích hộ gia đình, cộng đồng và các thành phần kinh tế tham gia trồng và bảo vệ rừng, nhất là đối với đồng bào các dân tộc thiểu số;

- Chỉ đạo đẩy mạnh việc nghiên cứu và chuyển giao khoa học kỹ thuật, tổ chức sản xuất và cung ứng giống tốt, hướng dẫn kỹ thuật trồng, cải tạo, tu bổ và làm giàu rừng cho nông dân;

- Tăng cường công tác bảo vệ, phòng chống phá rừng, cháy rừng, phòng trừ sâu bệnh hại rừng.

- Chấn chỉnh và tăng cường bộ máy quản lý nhà nước về lâm nghiệp tạo thành hệ thống nhất trí từ Trung ương tới xã có đủ thẩm quyền và năng lực.

Trong những năm vừa qua (từ năm 2000 đến nay), giáo dục ở vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc ít người có những chuyển biến tích cực, ông có thể đưa ra vài nhận xét về vấn đề này?

Trong những năm đổi mới, kết quả đáng kể trong giáo dục người dân tộc thiểu số là việc tăng cường về cơ sở vật chất và đội ngũ cán bộ cho vùng dân tộc thiểu số và một số chính sách ưu đãi về giáo dục đối với người dân tộc thiểu số. Hiện nay đã có gần 90% số xã có trường tiểu học và được mở tới tận thôn bản, do vậy đã xoá được các ”điểm trắng” về giáo dục, 80% xã có trường trung học cơ sở kiên cố cấp 4 trở lên. Bên cạnh việc tăng cường về cơ sở vật chất, đội ngũ cán bộ giáo viên cũng được tăng cường thông qua các chính sách khuyến khích về lương và chế độ công tác... Ngoài ra, người dân tộc thiểu số còn được hưởng nhiều chính sách ưu đãi khác của Nhà nước về giáo dục như chính sách miễn giảm học phí cho con em dân tộc thiểu số,... Hàng năm có trên 3 triệu lượt học sinh người dân tộc thiểu số được miễn giảm học phí và các khoản đóng góp xây dựng trường; 2,5 triệu lượt học sinh được cấp sách giáo khoa và vở viết.

Giải quyết vấn đề đào tạo và việc làm cho người lao động là người DTTS phải tính đến lợi thế từng vùng, đại đa số đồng bào còn tập trung nghề nông lâm nghiệp là chính. Quy hoạch phải tính đến tiềm năng, lợi thế của từng vùng, muốn đồng bào hội nhập phải đẩy mạnh chương trình giáo dục dạy nghề, làm sao phải có chính sách thu hút việc làm cho thanh niên tham gia các ngành nghề như thủ công, tiểu thủ công, các lĩnh vực dịch vụ du lịch, xây dựng, thậm chí tham gia các xí nghiệp, doanh nghiệp trên địa bàn. Hiện nay Chính phủ đã có chính sách dạy nghề, thu hút lao động người DTTS đi xuất khẩu lao động, giải quyết việc làm cho thanh niên DTTS. Thực hiện 2 mục tiêu quan trọng: xoá đói giảm nghèo, tăng thu nhập cho người lao động, đồng thời đạt luôn mục tiêu thứ 2 là từng bước vững chắc đưa đồng bào hội nhập sự phát triển chung của cả nước.

Những năm qua, tình hình vi phạm chính sách cử tuyển đối với con em đồng bào dân tộc thiểu số diễn ra ở một số nơi. Trong những năm học tới, để khắc phục tình trạng này, Uỷ ban Dân tộc cùng với các cơ quan chức năng khác phối hợp và đưa ra biện pháp gì để đảm bảo chính sách ưu tiên được thực hiện đúng đối tượng?

Trong thời gian qua, việc thực hiện chính sách cử tuyển ở một số ít địa phương còn có những sai phạm về đối tượng, tiêu chuẩn cử tuyển. Để khắc phục tình trạng này, biện pháp cơ bản là:

- Thông báo công khai trên phương tiện thông tin đại chúng ở địa phương về chỉ tiêu, đối tượng cử tuyển để mọi người biết, thực hiện.

- Bộ Giáo dục và Đào tạo có trách nhiệm kiểm tra các hồ sơ xét tuyển, bảo đảm đúng đối tượng và quyền lợi các đối tượng được hưởng; kiên quyết trả về địa phương những trường hợp không đúng đối tượng

Tại sao số lượng cử tuyển của An Giang hằng năm thấp, lại phải cử tuyển ở những vùng theo qui định mà những vùng này không đủ chỉ tiêu. Trong khi số lượng người dân tộc ở những nơi khác người dân tộc rất đông lại không được cử tuyển?

Hiện nay đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc có trình độ chuyên môn không đồng đều, hầu hết chưa có trình độ chuyên môn nghiệp vụ công tác dân tộc. Để nâng cao năng lực và hiệu quả quản lý nhà nước về công tác dân tộc các cấp, đẩy mạnh công tác đào tạo, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc ở địa phương. Trong thời gian tới, UBDT có những giải pháp gì để giải quyết tình trạng trên?

Trước yêu cầu đào tạo đối với cán bộ làm công tác dân tộc, đặc biệt là đối với địa phương, Ủy ban Dân tộc đã chỉ đạo:

- Trường Đào tạo nghiệp vụ công tác dân tộc tăng cường tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ công tác dân tộc theo các khu vực (phía Bắc, miền Trung, Nam Bộ, Tây Nguyên...). Đồng thời phối hợp với Ban Dân tộc các tỉnh tổ chức tập huấn, bồi dưỡng cho cán bộ ở cấp huyện và cấp cơ sở.

- Trường Đào tạo nghiệp vụ công tác dân tộc tiếp tục hoàn thiện nội dung, chương trình đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ công tác dân tộc để tổ chức đào tạo, bồi dưỡng dài ngày, đáp ứng yêu cầu của đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc.

- Vụ Chính sách Dân tộc tiếp tục hoàn chỉnh chương trình tập huấn về các chương trình, dự án; trong đó có Chương trình 135 giai đoạn II để tổ chức tập huấn cho cán bộ.

- Kết hợp việc triển khai các chương trình, dự án để tập huấn cho cán bộ làm công tác dân tộc nâng cao trình độ quản lý, nghiệp vụ.

Vừa qua UBDT đã tổ chức hội nghị tổng kết thực hiện QĐ 1637, đã rút ra nhiều bài  học. Mục đích chính báo chí cấp không thu tiền là: đưa thông tin về vùng dân tộc, chính sách của Đảng và Nhà nước đến vùng dân tộc, đưa thông tin vùng dân tộc đến với cả nước, kể cả những tâm tư, nguyện vọng của đồng bào. Qua tổng kết, đại đa số các báo đã làm tốt nhiệm vụ, có nhiều bài phản ánh rất hay, không phải lấy lòng cấp trên, mà là phản ánh thực tiễn, mang tính trung thực cao và phân tích sâu sắc, không những thế còn đề xuất sát với thực tiễn, UBDT rất chú ý những bài đó, bên cạnh đó vẫn còn tồn tại một số yếu kém, kể cả khâu phân phối báo, về nội dung, có những bài chưa sát, thông tin chưa kịp thời, v.v.. Qua tổng kết UBDT đã góp ý kiến. Chính phủ đã ra QĐ 975, đẩy mạnh công tác thông tin tuyên truyền đến với đồng bào cả nước. Việc đồng chí đề xuất có cần cơ quan giám sát để loại bỏ những báo, tạp chí có chất lượng thấp, nhưng chất lượng bài là trách nhiệm của Tổng biên tập, có Ban Tư tưởng, Ban Tuyên huấn, Bộ Văn hoá thông tin thường xuyên kiểm soát các báo chí. Còn UBDT chúng tôi có bộ phận Vụ Tuyên truyền thường xuyên đọc và thống kê cho Lãnh đạo UB về tình hình cả nước, đây là cơ sở đánh giá chất lượng báo đến với vùng dân tộc. Theo tôi không cần cơ quan phản biện. Trách nhiệm đây là của Hội nhà báo, vai trò của Tổng biên tập. Còn báo có đuợc hưởng chính sách không, thì trong thời gian tới chúng tôi sẽ tổng kết chung,báo cáo Thủ tướng Chính phủ quyết định, UBDT không có quyền quyết định.

Chính sách đào tạo và sử dụng cán bộ người dân tộc thiểu số: Thực tế hiện nay có rất nhiều con em là người dân tộc thiểu số ở các địa phương đã tốt nghiệp ra trường nhưng chưa có việc làm, Uỷ ban Dân tộc có ý kiến như thế nào trong việc bổ sung các chính sách để các đơn vị, cơ quan sử dụng lao động là người dân tộc thiểu số nhằm tạo việc làm cho các em

Chính sách của Đảng và Nhà nước hiện nay có rất nhiều, thể hiện ở quyết định 168 của Thủ tướng CP về phát triển toàn diện đối với vùng Tây Nguyên. Ở Tây Nguyên ngoài được hưởng các chính sách chung thì do đặc thù của vùng nên được hưởng chính sách giao đất  theo quyết định 132; chính sách về phát triển điện của Bộ Công nghiệp; chính sách đào tạo và thu hút cán bộ do Bộ Nội vụ triển khai thực hiện; chính sách về văn hóa như: xây dựng nhà văn hóa cộng đồng; chính sách bảo trợ xã hội; chính sách thủy lợi; chính sách học tập cho học sinh DTTS... đều được hỗ trợ. Chính sách thuế cũng được miễn giảm, chính sách giao rừng cho đồng bào DTTS theo quyết định 304. Ngoài ra các tỉnh cũng có chính sách cụ thể phù hợp với đặc điểm của tỉnh mình.

Kính thưa Bộ trưởng!

Lai Châu là một trong những tỉnh nghèo nhất cả nước. Trong đó, tỉnh có 5/20 dân tộc ĐBKK, đó là: Dân tộc Si La, La Hủ, Mảng, Cống, Khơ Mú. Trong những năm gần đây thông qua nhiều chương trình, dự án, chính sách đầu tư hỗ trợ của Đảng và Nhà nước 5 dân tộc ĐBKK này đã có những đổi thay đáng kể về đời sống vật chất và tinh thần… Song những Chương trình MTQG đầu tư có tính chất bình quân giữa các vùng, các dân tộc trong khi điểm xuất phát của các dân tộc này quá thấp, điều kiện sống lại quá khó khăn nên sự nỗ lực của nhà nước và nội lực của đồng bào chưa đủ lực để vươn lên thoát khỏi đói nghèo, lạc hậu.

Vậy trong thời gian sắp tới, Uỷ ban Dân tộc có những kế hoạch gì trong việc tham mưu cho Chính phủ ban hành những chính sách riêng biệt có tính chất đặc thù để đầu tư hỗ trợ trực tiếp cho 5 dân tộc ĐBKK của tỉnh Lai Châu cũng như những dân tộc ĐBKK của các tỉnh khác (Dân tộc Si La của tỉnh Lai Châu đã có dự án đầu tư hỗ trợ riêng) để góp phần đưa những dân tộc này phát triển cùng các dân tộc khác trong vùng.

Sau hơn một năm triển khai và thực hiện dự án hỗ trợ và phát triển các dân tộc thiểu số rất ít người đã thu được một số kết: Cơ sở hạ tầng được đầu tư đồng bộ (Đường giao thông đi lại thuận tiện, điện, nước sinh hoạt đầy đủ, lớp học cho các cháu, nhà văn hóa sinh hoạt cộng đồng). Đời sống của đồng bào 5 dân tộc trên đã được cải thiện rõ rệt, giao lưu về mặt xã hội và kinh tế thuần lợi, hàng hóa sản xuất ra tiêu thụ được, tỷ lệ các cháu học sinh đến trường được tăng hơn , đồng bào đã biết áp dụng khoa học kỹ thuật vào canh tác sản suất và chăn nuôi…

Song đây mới là kết quả bước đầu, để đánh giá được hiệu quả của việc đầu tư, hỗ trợ phát triển thì cần thêm thời gian và nỗ lực tự vươn lên của từng dân tộc. UBDT sẽ có đánh giá, tổng kết mô hình, và báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Nếu mô hình thành công, UBDT xin ý kiến Thủ tướng Chính phủ tiếp tục đầu tư, hỗ trợ các dân tộc ĐBKK khác mà các chương trình đầu tư chung chưa phát huy được hiệu quả.

Trong những năm qua Uỷ ban Dân tộc đã có nhiều chương trình phối hợp với một số Bộ, ngành, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể. Xin Bộ trưởng cho biết quy chế phối hợp và những chính sách để tổ chức các chương trình phối hợp này ở các cấp như thế nào?

Hiện nay, có nhiều cơ quan tham gia thực hiện chính sách dân tộc, song sự phối hợp giữa các cơ quan từ Trung ương đến địa phương còn chưa đồng bộ, dẫn đến hiệu quả các chính sách chưa cao. Một trong những nguyên nhân là cơ chế quản lý hiện tại chưa quy định cụ thể về việc "bắt buộc" phải phối hợp giữa các cơ quan về công tác dân tộc.

Trong những năm qua, Uỷ ban Dân tộc đã xây dựng chương trình phối hợp với các Bộ ngành như: Bộ Văn hóa Thông tin, Bộ Quốc phòng, Ban Dận vận Trung ương, Ủy ban Thể dục Thể thao, Hội Nông dân, Liên minh HTX Việt Nam, Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh. Hiện nay Ủy ban Dân tộc đã và đang tiếp tục làm việc với các Bộ, ngành xây dựng quy chế phối hợp thống nhất về công tác dân tộc từ Trung ương đến địa phương. Như vậy, quy chế và chính sách để tổ chức các chương trình phối hợp ở các cấp sẽ được cụ thể trong từng lĩnh vực công tác dân tộc thời gian tới.

Nhiều ý kiến cho rằng, khi gia nhập WTO, muốn đồng bào dân tộc thiểu số hòa nhập thì chính công tác dân tộc cũng phải nâng lên một bước tiến mới. Xin Bộ trưởng cho biết Ủy ban Dân tộc có định hướng và giải pháp gì để giúp đồng bào vùng sâu, vùng xa hội nhập chung cùng cả nước khi gia nhập WTO?

Với chức năng là cơ quan tham mưu giúp Trung ương Đảng và Chính phủ về hoạch định và tổ chức thực hiện chính sách vùng dân tộc và miền núi, Ủy ban Dân tộc sẽ phối hợp chặt chẽ với các Bộ, Ban, ngành đoàn thể và các địa phương thực hiện tốt các việc sau đây:

- Tập trung sử dụng có hiệu quả các nguồn lực của Nhà nước giúp đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật cho vùng đặc biệt khó khăn, vùng miền núi để đáp ứng tốt hơn cho sản xuất và đời sống của người dân trong vùng, nhất là về giao thông, đất sản xuất, nước cho sản xuất và sinh hoạt, điện, trường, trạm xá và thông tin.

- Đặc biệt chú trọng việc hỗ trợ, giúp đỡ đồng bào dân tộc thiểu số thay đổi tập quán sản xuất cũ, đầu tư khoa học kỹ thuật vào các quá trình của sản xuất nông nghiệp nhằm tăng năng suất lao động.

- Đẩy mạnh hơn nữa cả chiều rộng và chiều sâu phát triển về giáo dục, nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực cho vùng dân tộc thiểu số và miền núi. Đối tượng quan tâm nhất là thanh, thiếu niên.

- Làm chuyển biến tích cực, đúng quan điểm của Đảng về đào tạo, sử dụng đội ngũ cán bộ vùng dân tộc thiểu số, các cấp, các ngành, đặc biệt là cán bộ ở vùng dân tộc thiểu số.

- Chăm lo xây dựng tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Nâng cao cảnh giác cách mạng, chủ động phòng ngừa và đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo nhằm gây rối trật tự xã hội của các cá nhân và tổ chức phản cách mạng ở trong và ngoài nước.

Đ/c Ksor Phước
Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT (Nhiệm kỳ 2002 đến 2007)